Dlaczego nasza skóra z wiekiem traci jędrność?

Za jędrność skóry odpowiada odpowiednio uformowana struktura skóry właściwej. Jest to rodzaj trójwymiarowego rusztowania, złożonego z białek podoporowych takich jak kolagen i elastyna, białek łączących całą strukturę, a także warunkujących odpowiednią aktywność komórek skóry- fibroblastów oraz składników wiążących wodę - kwas hialuronowy i glikozaminoglikany. To sprężysta matryca, która utrzymuje całość w ryzach i warunkuje sprężystość oraz wytrzymałość. 

Jakie znaczenie mają kolagen i elastyna?

Kolageny, czyli włókna białkowe tworzą wytrzymałe, równolegle ułożone włókna, które odpowiadają za sztywność, gęstość i napięcie skóry. Elastyna natomiast to inny rodzaj białka, które odpowiedzialne jest za sprężystość skóry, pozwala skórze na rozciąganie się i powrót do pierwotnej postaci, jest to kluczowe dla zachowania młodego wyglądu. To właśnie kolagen i elastyna wspólnie odpowiadają za prawidłową strukturę skóry, tworząc wytrzymałą, rozciągliwą i sprężystą siatkę. Ale nie tylko. Przestrzeń między włóknami wypełniona jest bowiem przez glikozaminoglikany i kwas hialuronowy, które wspólnie z kolagenem tworzą proteoglikany. To elementy, tworzące wypełnienie, zatrzymujące wodę, nadając skórze objętości, dzięki temu skóra jest miękka, pulchna i dobrze nawodniona. 

W tej strukturze obecne są fibroblasty. To komórki wysoce aktywne , wytwarzające kolagen, elastynę i pozostałe składniki macierzy skórnej. Odpowiedzialne są za procesy regeneracji i ich aktywność warunkuje prawidłową budowę tkanki oraz zachowanie młodego wyglądu. Z wiekiem fibroblasty stają się coraz mniej wydolne, mniejsze, bardziej leniwe, a skóra traci na jakości. 

Dlaczego nasza skóra z wiekiem traci jędrność?

Przyczyny utraty jędrności skóry wynikają oczywiście z upływającego czasu i słabnącej aktywności fibroblastów. Spada produkcja kolagenu, elastyny i glikozaminoglikanów. Zmienia się struktura siatki, kolagen staje się kruchy, włókna są ułożone bardziej chaotycznie, jest ich mniej, a elastyna traci spójność i sprężystość. To w konsekwencji wpływa na gęstość skóry i zdolność odkształcania, rozciągania. Do tego dochodzi spadek ilości kwasu hialuronowego i glikozaminoglikanów, utrata zdolności wiązania wody, przez co macierz staje się mniej gęsta, bardziej luźna. Czynniki zewnętrzne takie jak promieniowanie UV, zwłaszcza obecne cały rok promieniowanie UVA, stres oksydacyjny, glikacja oraz narastający stan zapalny także negatywnie wpływają na jakość włókien kolagenowych. Aktywują bowiem specyficzny rodzaj enzymów niszczących kolagen. Powodują jego defragmentację oraz postępujące sztywnienie włókien elastycznych. To dodatkowo sprawia, że cała struktura staje się bardziej podatna na uszkodzenia, krucha i łamliwa, staje się wiotka i traci jędrność znacznie szybciej.

Dlaczego ujędrnianie to złożony proces?

Ujędrnianie skóry to niezwykle złożony proces, wymagający działania na kilku obszarach. Po pierwsze ograniczenie wpływu czynników zewnętrznych. Jak wiemy eksposom, czyli kulumacja wszystkich czynników środowiskowych, na które jesteśmy narażeni przez całe nasze życie, znacznie przyspiesza wiotczenie skóry. Kąpiele słoneczne, zanieczyszczenia, niedobory pokarmowe, choroby, niehigieniczny tryb życia, duża ilość cukru w diecie, narastający stres oksydacyjny i stan zapalny to czynniki nasilające uszkodzenia włókien elastycznych i kolagenowych. Dlatego pierwszym najważniejszym elementem jest ochrona skóry oraz wsparcie w postaci antyoksydantów, witamin, uzupełnienie niedoborów i korekta stylu życia. Następnym elementem jest zadbanie o kondycję naszego naskórka. Zaburzenia funkcji bariery skórnej, uwrażliwienie, odwodnienie wpływają na zaburzenia procesów regeneracji, nasilają stan zapalny i negatywnie oddziałują na aktywność fibroblastów. Dopiero po wdrożeniu powyższych poszukajmy składników i zabiegów które aktywują oraz stymulują fibroblasty do bardziej wytężonej pracy. Aby uzyskać najlepsze efekty musimy bowiem zadbać o odpowiednie warunki. Naskórek powinien być szczelny, aby utrzymywać odpowiednie nawilżenie oraz gotowy na przyjęcie skoncentrowanych składników stymulujących. 

Jak stymulować fibroblasty?

Jest wiele sposobów aktywacji fibroblastów z użyciem różnego rodzaju bodźców. To, co dzisiaj najpopularniejsze można podzielić na 4 rodzaje działań: stymulacja mechaniczna, bodźce energetyczne, biochemiczne oraz redukcja czynników, czyli podejście pro – aging. 

Bodźce mechaniczne i mikro-urazy

Jedną z najlepiej opisanych w badaniach metod jest mikronakłuwanie skóry. Mikrourazy, powstające w trakcie nakłucia tkanki skórnej powodują wzrost aktywności fibroblastów. Jest to bodziec „włączający” tryb regeneracji, zmuszający komórki naszej skóry do zwiększonej aktywności i produkcji składników macierzy. W wyniku działania tego rodzaju zabiegu zwiększa się istotnie produkcja kolagenu i elastyny, a całość skóry ulega przebudowie. W wyniku serii zabiegów , wykonywanych w seriach co około 4- 6 tygodni , skóra wyraźnie zyskuje gęstość , staje się bardziej zwarta, jędrna , a zmarszczki miej widoczne. Dla uzyskania jeszcze lepszego efektu watro połączyć tę metodę z zastosowaniem bodźców biochemicznych, czyli składników aktywnych, które po pierwsze wnikną szybciej w głąb skóry przez powstałe mikrokanały, a po drugie zwiększą aktywność komórek. Składniki takie jak retinoidy silnie stymulują syntezę kolagenu, poprzez wpływ na ekspresję genów, hamują aktywność enzymów i redukują skutki fotostarzenia. Witamina C, niezbędna w procesie tworzenia i sieciowania nowych włókien kolagenowych, wpływa także korzystnie na obniżenia aktywności wolnych rodników, chroniąc dodatkowo przed stresem oksydacyjnym. Czynniki wzrostu to z kolei naturalnie występujące białka, modulujące funkcje komórek naszej skóry. Działają pobudzająco, zwiększając podziały komórkowe, a także inicjują procesy tworzenia kolagenu i elastyny. I wreszcie peptydy, które w wielu badaniach wykazały istotny wpływ na wzrost syntezy kolagenu, elastyny i glikozaminoglikanów. 

Stymulacja mechaniczna to także zastosowanie masaży, wykorzystujących mechanizm transdukcji polegający na przekształceniu bodźca mechanicznego na bodziec biochemiczny. Badania wykazały, że fibroblasty są podatne na uciskanie, rozciąganie , wibracje. Tego rodzaju działanie wpływa na zmiany napięcia macierzy skórnej, w której zawieszone są fibroblasty i prowadzi do zwiększenia aktywności metabolicznej, wzrostu syntezy kolagenu,zwiększenia produkcji kwasu hialuronowego i glikozaminoglikanów, poprawy organizacji włókien i zmniejsza stan zapalny. Badania pokazują , że regularne masaże 

• zwiększają gęstość skóry właściwej,
• poprawiają elastyczność,
• zwiększają ekspresję kolagenu w skórze.
• zwiększają przepływ krwi,
• odżywiają fibroblasty,
• poprawiają elastyczność skóry i napięcie powięzi,
• zmniejszają „sztywność ” macierzy skórnej,

Bodźce energetyczne – to kolejna metoda mająca na celu pobudzenie procesów remodelingu, czyli wzbudzenia procesu przebudowy tkanki. Wykorzystywane w tym celu wysokoenergetyczne światło laserowe powoduje powstanie mikrouszkodzeń i uruchamia proces odnawiania włókien kolagenowych. Niskoenergetyczne lasery natomiast wpływają na skracanie się włókien kolagenowych i efekt liftingu. Najmniej inwazyjna metodą jest także światłoterapia z użyciem LED. Przyjemny zabieg podczas którego dochodzi do wzrostu aktywności fibroblastów, zwiększenia produkcji energii komórkowej i wzmocnienie wydolności procesów naprawy. 

Jakich składników warto szukać w produktach ujędrniających?

 Retinoidy - retinol, retianal, HPR, palmitynian retinylu

Redukują zmarszczki, poprawiają gęstość skóry, wspomagają odnowę naskórka, rozjaśniają, wyrównują koloryt, wzmacniają skórę. 

Witamina C – kwas askornbinowy, glukozyd askorbylu, 3 – o etylowany kwas askornbinowy, MAP, palmitynian askorbylu. To składnik niezbędny, którego nie możę zabraknąć w kuracji ujędrniającej. Warto szukać stabilnych form, o zwiększonym wnikaniu w naskórek, najlepiej z zastosowaniem nośnika, np. nanosomów. Witamina C potrzebna jest bowiem w głębszych warstwach, zastosowana w postaci klasycznego kwasu askorbinowego na naskórek dostarczy wspaniałego rozświetlenia, ale nie będzie tak skuteczna w ujędrnianiu. 

Czynniki wzrostu TGF-β, FGF, EGF

Poza zabiegami stymulującymi wydzielanie „własnych” czynników wzrostu ( mezoterapia , mikroigłowa, lasery) warto poszukiwać gotowych produktów. Dzięki zaawansowanym procesom biotechnologicznym można pozyskiwać laboratoryjnie czynniki wzrostu, które wykazują udowodnione w badaniach działanie na ludzkie komórki. Są one bardzo bezpieczne, mogą być stosowane w przypadku wysoce wrażliwej skóry, gdyż poza działaniem na fibroblasty, wspomagają odbudowę bariery skórnej.

Kwas hialuronowy

Szczególnie nieusieciowany i niskocząsteczkowy. Dostarczenie niskocząsteczkowego, nieusieciowanego kwasu hialuronowego w mezoterapii poprawia strukturę macierzy, zwiększa jej gęstość, uwodnienie a także uciskając fibroblasty poprawia ich wydolność i aktywność. Ponadto stosowanie preparatów pielęgnacyjnych na bazie kwasu hialuronowego poprawia jakość naskórka, wpływa na zwiększenie odporności skóry, zapobiega nadmiernemu odparowywaniu wody, dzięki czemu skóra jest bardziej elastyczna, miękka i wypełniona. 

Zapobiegaj zamiast leczyć

To jedna z najważniejszych zasad dbania o siebie. I w odniesieniu do utrzymania jędrnej, zdrowej skóry kluczowa. Nie zatrzymamy upływu czasu i słabnięcia fibroblastów, ale możemy dbać o środowisko w jakim się znajdują. Odpowiednie nawodnienie, odżywienie, dotlenienie i ochrona przed czynnikami środowiskowymi sprzyjają syntezie kolagenu i elastyny, oraz zapobiegają ich zużywaniu się. 

Chroń skórę przed promieniowaniem

Cały rok i odpowiedzialnie. Stosuj kremy z wysoka ochroną, one także zabezpieczą Twoja skórę przed promieniowaniem UVA, które oddziałuje na nas cały rok , nawet w pochmurne dni. 

Chroń się przed stresem oksydacyjnym

Bądź aktywna fizycznie, regularny ruch wzmacnia wewnętrzne systemy ochrony przed wolnymi rodnikami. Stosuj antyoksydanty codziennie, zwłaszcza jeśli zbyt mało śpisz, pracujesz godzinami przed ekranem komputera, a twoja skóra jest narażona na zanieczyszczenia powietrza. 

Dbaj o naskórek

Prawidłowo funkcjonująca bariera skórna to mniejszy stan zapalny, więcej wody w tkankach i lepsza ochrona przed czynnikami środowiskowymi. Oczyszczaj regularnie skórę za pomocą łagodnych środków, respektujących potrzeby Twojej skóry. Dbaj o nawilżenie, stosuj produkty dostosowane do możliwości i potrzeb Twojej skóry. Zbyt agresywna pielęgnacja lub zabiegi, nawet jeśli będą intensywnie stymulować fibroblasty, ale spowodują przewlekły stan zapalny, podrażnienia i wzrost stresu oksydacyjnego nie przyniosą oczekiwanych efektów. Zapewnij swoim fibroblastom przyjazne środowisko ! 

FAQ

Rittié L. Cellular mechanisms of skin aging. J Cell Commun Signal. 2024.

Sherratt MJ. Tissue elasticity and ageing: the role of elastic fibres. Mech Ageing Dev. 2023.Naharro-Rodríguez J, et al. Decoding Skin Aging: Mechanisms, Markers, and Interventions. Cosmetics. 2025.

Wang J., et al. Mechanotransduction in fibroblasts: implications for aging skin.Cellular Physiology and Biochemistry. 2020.**

Mechanical stimulation enhances hyaluronic acid production in dermal fibroblasts.Skin Research & Technology. 2017.**

Shin J.W., et al. Effects of facial massage on dermal density and skin elasticity.PLOS ONE. 2018.

 Low-level laser (light) therapy for skin rejuvenation.Semin Cutan Med Surg. 2013 + aktualizacje 2021–2023.**